شجاعت و ورزيدگي ايرانيان از يك طرف و موقعيت خاصمنطقه اي و جغرافيايي و حملات كشورهاي ديگر در طول تاريخ از طرف ديگر، باعث شد تا رزم و جنگاوري به عنوان يكي از اصلي ترين اركان زندگي ايرانيان درآيد و به همين خاطر است كه هنر رزم در جاي جاي نقاط ايران با شگردها وفنون خاص به چشم مي خورد.

ورزش هاي رزمي در ايران، از گذشته تا به امروز

ورزشهاي رزمي در ايران، ريشه و قدمتي چند هزار ساله دارند. ايرانيان در طولتاريخ به جنگاوري، جوانمردي و راستگويي و درستي معروف بوده اند و قدرت و مهارت و جنگاوري ايرانيان از ديرباززبانزد خاص و عام و ملل مختلف جهان بوده است. مردمي كه در جنگيدن و هنرهاي رزمي صدها سال سرآمد همة ملت هاي جهان بوده اند و كمتر ملتي را مي شناسيم كه تحت تأثير آداب و سنن و فرهنگ ايرانيان قرار نگرفته باشد.

بسياري از مورخان مشهور جهان همانند: «گزنفون» ، «استرابون» و «هرودوت» نيز به اين نكته اشارهكرده اند. مثلاً گزنفون مي نويسد: ايرانيان اقسام دانستني هاي ورزشي را فرا ميگرفتند و چون تمام اين مراحل را مي گذراندند، به خصائل پهلواني متمايز ميگشتند و آنان را «گُردَك» يعني جوان گردمي ناميدند. ايرانيان به علت علاقه به كشتي و جنگاوري، هميشه به جنگ تن به تن روي مي آورند.
شجاعتو ورزيدگي ايرانيان از يك طرف و موقعيت خاص منطقه اي و جغرافيايي و حملاتكشورهاي ديگر در طول تاريخ از طرف ديگر، باعث شد تا رزم و جنگاوري به عنوان يكي از اصلي ترين اركان زندگي ايرانيان درآيد و به همين خاطر است كه هنر رزم در جاي جاي نقاط ايران با شگردها و فنون خاص به چشم مي خورد و مي توانبه كشتي هاي محلي همچون: چوخه خراسان، گيله مردي مازندران، خلعت پرت كن لرستان و رقص هاي رزم گونه محلي چون رقص خنجر تركمن و چوب بازي بختياري ها ولرستاني ها اشاره كرد.

در شاهنامة فردوسي هم به انواع و اقسام ورزشهاي رزمي كه توسط پهلوانان شاهنامه استفاده مي گرديد، اشاره شده است كه ميتوان به: شمشيرزني، تيراندازي، اسب سواري، چوگان بازي، شناگري، كمنداندازي،پرتاب نيزه و زوبين، كشتي، شكار، ضربات دست و پا و آرنج اشاره كرد.

ورزش باستاني و زورخانه اي ما نوعي ورزش رزمي است. ضرب در زورخانه نمادي ازآهنگ جنگ است، چرا كه در قديم با نواختن ضرب و طبل، جنگ آغاز مي شده است. شنا در زورخانه در گذشته جهت تقويت حركت هاي خزيده و افقي و در جهت كمين به دشمن انجام مي شده است. ميل، در گذشته جهت تقويت عضلات شانه و كتف و درجهت كوبيدن مؤثرتر چوب و گرز به دشمن انجام مي شده است . چرخ زدن، درزورخانه، تمريني بوده كه در جهت مقابله با تهاجم گروهي و محاصرة دايره واردشمن و جلوگيري از سرگيجه در هنگام مبارزه با دشمن، كباده، در زورخانه جهتتقويت عضلات شانه و كتف و جهت كشيدن زه كمان و تيراندازي به كار رفته است وكشتي هم تمريني بوده جهت مبارزات تن به تن با دشمن.

ورزش باستاني و ملي زورخانه، تركيبي است از ورزش هاي رزمي شامل تيراندازي، كشتي و زورآزمايي كه شامل ورزش هاي نرم و قدرتي است.

ياهمين كشتي چوخه خراسان و گيله مردي مازندران با سابقه اي چند هزار ساله،از لحاظ فني دست كمي از جودو ژاپن ندارد، ولي ما متأسفانه نتوانسته ايم آنرا به كشورهاي ديگر معرفي كنيم و همانند ورزش زورخانه در محدودة ورزش هاي محلي و سنتي باقي مانده است. در حالي كه خيلي از كشورها از جمله كشورهاينژاد زرد، ورزش هاي خود را به صورت مدون و طبق قواعد و مشخص درآورده و بهديگر كشورها صادر كرده اند و همراه با اين ورزش ها توانسته اند قسمت هايياز فرهنگ، تاريخ، آداب و رسوم و زبان خود را هم انتقال دهند.

ورزش هاي رزمي ايران در عصر جديد

درقرن اخير ورزش هاي رزمي كشورهاي بيگانه در ساير كشورها و همچنين كشور مابه سرعت رشد و گسترش يافته است. كشورهاي بيگانه با ساخت فيلم ها و سريالهاي مختلف رزمي و با استفاده از جلوه هاي زيبا و حقه هاي سينمايي، قهرمانان خود را شكست ناپذير و بسيار بزرگ تر و قوي تر از آنچه كه هستند معرفي كردهو از طريق اين گونه فيلم ها و سريال هاي رزمي، به تبليغ آثار باستاني وتاريخ كشور خود پرداخته و قسمت هاي زيادي از آداب و رسوم و فرهنگ و مذهبخود را از اين طريق تبليغ نموده اند. جالب اينجاست كه همين قهرمانان خارجي در رشته هاي تكواندو، كاراته و كونگ فو وقتي كه در مسابقات جهاني و المپيك رو در روي ورزشكاران ايراني قرار مي گيرند، شكست مي خورند و اين نشان دهندةجنگاوري و غيرتمندي خاص ايرانيان است. ولي به رغم موفقيت هاي بزرگ ورزشكاران ايراني در رشته هاي رزمي خارجي، اساتيد توانمند ايراني بيكارننشسته و با خودباوري و توكل به خداوند و خلاقيت و جهت گيري از هجوم فرهنگ رزمي كشورهاي بيگانه، با سال ها تلاش و تجربه و تمرينات جسمي و روحي، سبكهاي رزمي جديدي را با فنون و محتواي فكري مستقل از فرهنگ بيگانه ابداع كرده و گام هاي بلندي را در جهت اعتلاي فرهنگ رزم ايران زمين و شكوفايي فرهنگ رزم پهلواني اين مرز و بوم برداشته و موفق شده اند كه علاوه بر جلوگيري ازنفوذ فرهنگ رزمي بيگانگان، قسمت هايي از فرهنگ اصيل اسلامي و ايراني را بهساير كشورها منتقل نمايند كه در اينجا به تعدادي از سبك هاي رزمي ايراني اشاره مي كنيم.

كان – ذن – ريو

بنيانگذار كاراته كان – ذن- ريو، دكتر فرهاد وارسته است. اين ورزش از سال 1343 در ايران معرفي وفعال شد. وارسته و شاگردانش در آن زمان جهت گسترش و توسعه كاراته رنج ومرارت هاي فراواني متحمل شدند. كان – ذن- ريو، اولين سبك رزمي ايران است.

جنگاوران كونگ فو

بنيانگذارجنگاوران كونگ فو، فيروز حبيب پور است. حبيب پور از پيشكسوتان هنر رزميكونگ فوتوآ است و با 70 سال سن، بيش از 50 سال عمر خود را در ورزش هاي مختلف به خصوص كونگ فو صرف نموده است. در بين تمام ورزش هاي رزمي مختلف درايران، حبيب پور تنها فردي است كه داراي دان 10 مي باشد و در جهان هم تعدادافرادي كه داراي دان 10 هستند، انگشت شمارند.

حبيب پور دارندة دكترايافتخاري از دانشگاه هنرهاي رزمي جهان (UMAU) مي باشد و در حال حاضر رياست كميته فني فدراسيون كونگ فو را به عهده دارد.

كونگ فوتوآ 21

بنيانگذاركونگ فوتوآ – 21 سرهنگ دكتر حاج احمد سلامي است. سلامي، استاد دانشگاه وبازنشستة ارتش است و نويسندة كتابي به نام «كونگ فوتوآ راز نهان» است.

فري كونگ فو

بنيانگذارفري كونگ فو، داريوش نظرزاده است. نظرزاده از افسران بازنشسته نيروي زمينيارتش مي باشد كه در زمان جنگ تحميلي در چندين عمليات شركت داشته و چندسالي هم در اسارت دشمن بعثي به سر برده و از آزادگان سرافراز است. نظرزادهدر زمان اسارت بيكار ننشسته و به اسراي ايراني كونگ فو آموزش مي داده است. دو جلد كتاب از نظرزاده به نام هاي «سال هاي سخت اسارت» و «گرگ هاي وحشي» به چاپ رسيده است.

كونگ فوتوتايما

 
بنيانگذار كونگ فوتوتايما، سرهنگحيدر بهرامي نژاد است. بهرامي نژاد از افسران نيروي هوايي ارتش مي باشد. اين سبك رزمي از سبك هاي زيباي كونگ فوي ايراني است.

تاپ كيك بوكسينگ بين المللی

بنيانگذارتاپ كيك بوكسينگ بين المللي، محمدحسن خادم است. خادم از افسران نيرويهوايي ارتش و پايه گذار تكواندو در شيراز مي باشد. كاركنان ارتش در ترويج وگسترش ورزش هاي رزمي كشورمان سهم بسزايي دارند. از ديگر پيشكسوتان نسل اول تكواندو كه همگي جمعي نيروي زميني ارتش بوده اند،
مي توان بهمحمداسماعيل آذرپاد، داود ارجمند، مرحوم منصور فكوري، سليمان علي نسب وكاظم رضايي اشاره كرد. آذرپاد، اولين دان 7 تكواندو در ايران و به عنوان پدر تكواندوي ايران معروف است.

كونگ فوپرتوآ

بنيانگذاران كونگ فوپرتوآ، برادران شكري به نام هاي «حشمت، اصغر و نادر» هستند. دو جلد كتاببه قلم دكتر نادر شكري، به نام هاي «ووشو در ميان مسلمانان چين» و «متدعلمي و عملي آموزش هنرهاي رزمي» به چاپ رسيده است.

رزم آوران
بنيانگذارورزش رزم آوران، مجيد رجايي است. رزم آوران تركيبي از برترين فنون رزمي ميباشد. در زمان جنگ تحميلي بيش از 1400 نفر از ورزشكاران رشته رزم آوران،شهيد و جانباز شده اند. اين ورزش همانند ديگر رشته هاي رزمي ايراني، ريشةمكتبي و اسلامي دارد. رزم آوران بعد از دو رشتة «كان – ذن – ريو» و «كونگ فوتوآ» قديمي ترين سبك رزمي ايران است.

اسامي تعدادي از سبك هاي رزمي ايران و بنيانگذاران آنها به شرح زير است:

  1- رزم ايران – بهرام رسولي
 2- رزم و جهاد – خيرالله حقيقي
3-  هالا – اسماعيل ملك جهاني
 4- آشي هارا كاراته ايران – حسين نگيني
5-  شيرزاد كيوكوشين (شين ذن كاراته)- يوسف شيرزاد
 6- نيوكونگ فو – محمدتقي معصولي
 7- كونگ فوفايتينگ – محمدباقر مهدي نژاد
8-  كونگ فوكمپو – علي اسكندري
 9- مدرن كونگ فو – رضا خوش سرور
 10- كونگ فو حداي ما – محسن رحيمي
11-  نين جوتسو (نينجا) – اكبر فرجي
 12- فول تكواندو ايران – محمد وحيديان نسب
 13- فول كيك بوكسينگ – محمد طهماسبي
 14- هاپكيدو فايتينگ – مهدي گلي تواني (توانا(
 15- فول كونگ فو – يوسفعلي محمدي
 16- كونگ فو ماتوآ – حسين دادجو
 17- كونگ فوذات ما – نعمت الله پهناور
 18- تاپ كيك بوكسينگ – علي مهين ترابي
 19- تاپ فول كنتاكت – علي جعفرخاني
 20- جوكاي بوكاراته دو ايران – علي اكبر دهنوي

- 21 سیستم جهانی دفاع شخصی اژدهای سرخ – مهدی شاهی